ಸಮಗ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ

ಕೊಪ್ಪಳದ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ. ಬೆಳಗಿನ ಐದೂವರೆ. ಶಿವು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಗ್ ಹೆಗಲಿಗೆ ಏರಿಸಿದ. ಅಮ್ಮ ಗಂಗಮ್ಮ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಆರು ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ, ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ ಅವನ ಕೈಗೆ ಇಟ್ಟಳು.

“ಊರಲ್ಲೇ ಒಂದು ಕೆಲಸ ಇದ್ದಿದ್ರೆ ನಿನ್ನ ಕಳಿಸ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಕಣೋ,” ಎಂದಳು. ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ಇತ್ತು, ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಬಸ್ ಹೊರಟಿತು. ಅಮ್ಮ ಕೈ ಬೀಸುತ್ತಲೇ ನಿಂತಳು, ಬಸ್ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗುವವರೆಗೂ.

ರೊಟ್ಟಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮ್ಮನ ಕಾಯುವಿಕೆ ಮಾತ್ರ ಎಂದೂ ತಣ್ಣಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ವಿದಾಯಗಳು ಒಂದು ದಿನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬೇಕು.

ಯುಗಾದಿಯ ದಿನ ಹಾವೇರಿಯ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಮನೆಗಳ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬೀಗ. ಉಳಿದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜ ಅಜ್ಜಿಯರು ಮಾತ್ರ.

ಲಕ್ಷ್ಮವ್ವಜ್ಜಿ ಬೇವು ಬೆಲ್ಲ ಮಾಡಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದಳು. ಮೊಮ್ಮಗ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಬರಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ರಜೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಮುಖ ಕಂಡಾಗ ಅಜ್ಜಿ ಪರದೆಯನ್ನೇ ಮುಟ್ಟಿ ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿದಳು.

“ಊಟ ಮಾಡಿದ್ಯಾ ಪುಟ್ಟಾ?” ಎಂಬ ಒಂದೇ ಮಾತು ಕೇಳಿದಳು.

ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಹಬ್ಬ ಪರದೆಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುವ ಬದಲು ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು.

ಸುಮಿತ್ರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಆರೂವರೆಗೆ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟರೆ ಹನ್ನೆರಡು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಕಚೇರಿ ತಲುಪಲು ಒಂದೂವರೆ ಗಂಟೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿ ಮನೆಗೆ ಬರುವಾಗ ಮಗಳು ಮಲಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ದಿನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗಂಟೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮೂರು ಗಂಟೆ ಮಗಳ ಜೊತೆ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ?

ಬೆಂಗಳೂರು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಸುಮಿತ್ರಳಿಗೆ ಮಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಜೆಯ ಸಮಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ. ಅಲ್ಲಿ ಚಹಾ ಅಂಗಡಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಶರಣಪ್ಪನ ವ್ಯಾಪಾರ ಹಬ್ಬದ ವಾರ ಮಾತ್ರ ಜೋರು, ಏಕೆಂದರೆ ಆಗ ಮಾತ್ರ ಊರಿಗೆ ಜನ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಊರಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಂಪನಿ ಬಂದರೆ ಪ್ರತಿದಿನ ನೂರಾರು ಜನ ಈ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಶರಣಪ್ಪ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

ಒಂದು ಕಂಪನಿ ಬಂದರೆ ಒಂದು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೇ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ನೂರು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಬದಲಾದರೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗದಗದ ಕಿರಣ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪಿ.ಜಿ.ಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ. ತಿಂಗಳ ಬಜೆಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಬಾಡಿಗೆಗೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನ ಊಟದಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವು, ಧೂಳಿನಿಂದ ಕೆಮ್ಮು. ಫೋನಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮ ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ, “ಊಟ ಮಾಡಿದ್ಯಾ ಮಗನೇ?” ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, “ಮಾಡಿದೆ ಅಮ್ಮ.” ಸುಳ್ಳು.

ಮನೆಯ ಊಟ, ಅಮ್ಮನ ಕೈ ರುಚಿ, ಉಳಿದ ಬಾಡಿಗೆ ಹಣ. ಕಿರಣ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ “ಊಟ ಮಾಡಿದೆ” ಎಂದು ಸತ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವನಾಥರು ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಎದೆ ನೋವಿನಿಂದ ಎದ್ದರು. ಮಗ ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ. ಹೆಂಡತಿ ಮಗನಿಗೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿದಳು. ಮಗ ಮೊದಲ ಬಸ್ ಹಿಡಿದು ಹೊರಟ, ಆದರೆ ಏಳು ಗಂಟೆ ಬೇಕಾಯಿತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದರು. ಮಗ ಬಂದು ಅಪ್ಪನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಅತ್ತ.

ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಹಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ.

ಹಾಸನದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಅನಿತಾ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಳೆ. ಅವಳ ಸ್ನೇಹಿತೆಯರೆಲ್ಲ ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು, ಪಿ.ಜಿ. ಹಣ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಧ ಅವಕಾಶ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲೇಜಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಂಪನಿ ಇದ್ದರೆ ಅನಿತಾ ಸೈಕಲ್‌ನಲ್ಲೇ ಹೋಗಿ ಕೆಲಸ ಕಲಿಯಬಹುದಿತ್ತು.

ಓದು ಮುಗಿದ ದಿನ ಬಸ್ ಹತ್ತಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಊರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕೆಲಸ.

ಯಾದಗಿರಿಯ ರಾಜು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸರಾಗವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಬಲ್ಲ. ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲು ಪದ ಸಿಗದೆ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದ. ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದರೆ ಅವನು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದ.

ತನ್ನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಕನ್ನಡ ಯುವಕನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ.

ಹಾವೇರಿಯ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮರಳಿ ಬಂದು ತನ್ನ ಮನೆಯ ಮೇಲ್ಮಹಡಿಯಲ್ಲೇ ಕಚೇರಿ ಶುರು ಮಾಡಿದ. ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ಏಳನೇ ತರಗತಿಯ ಪುಟ್ಟಿ ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ಇಣುಕಿ ನೋಡಿದಳು. ಮರುದಿನ ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು, “ನಾನೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಲಿತು ಇಲ್ಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡ್ತೀನಿ.”

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದರೆ ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ಕನಸು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯುಗಾದಿಯ ದಿನ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರೆ ಅರ್ಧ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಬೀಗ. ಮಕ್ಕಳ ನಗು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹಳೆಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ಓದಿದವರು ಊರಲ್ಲೇ ಉಳಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ ಸಂತೆ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ, ಶಾಲೆಯ ಬೆಂಚು ಭರ್ತಿ.

ಬೀಗ ಹಾಕಿದ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯುತ್ತವೆ.

ಮಲ್ಲಪ್ಪನ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಷ ಟೊಮೇಟೊ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಮಗ ಬಸವರಾಜ ಈಗ ಹಾವೇರಿಯಲ್ಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಶನಿವಾರ, ಭಾನುವಾರ ಅಪ್ಪನ ಜೊತೆ ಹೊಲದಲ್ಲಿ. ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಲ ಬೆಳೆ ರಸ್ತೆಗೆ ಸುರಿಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

ಅಪ್ಪನ ಹೊಲ ಈಗ ಮಗನ ಕನಸಿಗೆ ಬಲ.

ತುಮಕೂರಿನ ಇಬ್ಬರು ಗೆಳೆಯರು ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಪ್ ಮಾಡಿದ್ದರು. “ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋದರೆ ಕಚೇರಿ ಬಾಡಿಗೆಗೇ ಹಣ ಹೋಗುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಹೆದರಿದ್ದರು. ಆಮೇಲೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೊರಗೆ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ನೆರವು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು. ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಊರಲ್ಲೇ ಕಂಪನಿ ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿದರು.

ಹಣ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಯಕ್ಕಿಂತ, ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ದೊಡ್ಡ ಅಡ್ಡಿ. ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿದರೆ ಧೈರ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ.

ಶನಿವಾರ ಸಂಜೆ ಕೆರೆ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯರು ನಾಲ್ವರು ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಹತ್ತಿರದ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಹೊಲದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮ ಮಾಡಿದ ರೊಟ್ಟಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂತೋಷ ಎಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂಬಳ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ನಮ್ಮವರು ಇರುವುದು.